گنبد جبلیه

موزه کتیبه

آدرس:
استان کرمان، منتهی الیه شرقی شهر کرمان در نزدیکی دو قبرستان صاحب الزمان و سید حسین کرمان
چکیده: گنبد جبلیه

گنبد جبلیه، در منتهی الیه شرقی کرمان در نزدیکی دو قبرستان صاحب الزمان و سید حسین کرمان گنبد بزرگ و عجیبی از سنگ و گچ بنا گردیده که دست تطاول روزگار در تخریب آن کوتاه آمده‌است. این گنبد هشت ضلعی که به گنبد گبری نیز شهرت دارد تماما از سنگ است و عرض پی آن نیز در پایه به ۳ متر می‌رسد. در هشت طرف آن هشت در بعرض ۲متر قرار گرفته که اخیرا برای مستحکم ساختن بنا و جلوگیری از تخریب آن درگاه‌ها را با سنگ مسدود کرده‌اند و فقط یکی را باز گذاشته‌اند. قسمت بالای گنبد از آجر ساخته شده‌است و در داخل گنبد ظاهرا گچ بری‌ها و تزئین کاریهایی وجود داشته که قسمت بالا ریخته و قسمت پائین را تخریب کرده‌اند.

گنبد جبليه در سال ‪ ۱۳۱۶‬هجري شمسي به ثبت آثار ملي رسيد و در سال ۱۳۸۸ ‬ پس از مرمت به گنجينه جبليه(كتيبه‌هاي تاريخي) تبديل شد.

مشخصات کلی
نام
گنبد جبلیه
وجه تسمیه
این بنا گنبد گبر نیز نامیده شده است.
قدمت
نا مشخص
بازسازی
سال 1383
پیشنهادات
نزدیکترین جاذبه های گردشگری
قلعه دختر کرمان
مسیر دسترسی
آدرس
استان کرمان، منتهی الیه شرقی شهر کرمان در نزدیکی دو قبرستان صاحب الزمان و سید حسین کرمان
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
اقامتگاه
پوشش شبکه
نزدیکترین جاذبه ها و محل اقامت به گنبد جبلیه
متن کامل: گنبد جبلیه

از تاریخ بنا و منظور از ساختمان این گنبد مطلبی ذکر نشده سر پرسی سایکس در کتاب هشت سال در ایران می‌نویسد: «از قبرستان که رد می‌شوید یک ساختمان هشت ضلعی سنگی خواهید دید که گنبدی به شکل دو هلال برآن قرار گرفته و قطر داخل آن ۱۸ فوت و هر طرفی نیز ۱۸ فوت و نوک آن اجری و منتهی الیه آن دایره می‌باشد. این محل را جبلیه می‌نامند و تنها ساختمان سنگی کرمان همین گنبد جبلیه‌است.»
ایرانیان معتقدند که این محل آتشکده یا مقبره یکی از زرتشتیان میباشد گرچه سبک آن با سبک آتشکده تطابق ندارد. برخی نیز عقیده دارند که مزار سید محمد تباشیری است. ولی نسبت اخیر را در بعضی نقاط تکذیب می‌کنند. بدیهی است در زمانی که این قبرستان را ویران کرده‌اند سنگ این مقبره را برداشته‌اند و برای نمایی بکار برده‌اند. پژوهشگران اروپایی نظیر هیلن براند این گنبد را متعلق به سلجوقیان می‌دانند.  برخی احتمال داده اند که بنای مذکور مربوط به اواخر دوره ساسانی باشد که اوائل اسلام تعمیر و مرمت شده‌است و یا اینکه در اوائل اسلام با الهام از معماری ساسانی بنا گردیده‌است. هر چند در دوره هایی (از جمله دوره سلجوقی به دستور محمد بن الیاس) تعمیر شده است. گفته می شود در ساخت این گنبد به جای آب از شیر شتر استفاده شده‌است که مورخان ومعماران دلیل استحکام این بنا را همین امر میدانند.
در اطراف این بنا جنگل کاری شده و درختان سرو و کاج آن جنگلی با نام جنگل قائم را تشکیل داده‌اند که از تفرجگاه‌های کرمان است.

این بنا در سال ۱۳۸۸ به موزه تبدیل شده‌است:

از كتيبه‌هاي موجود در اين گنجينه میتوان به كتيبه مسجد آبدر اشكان رابر بافت اشاره كرد.
اين كتيبه يكي از قديمي‌ترين كتيبه‌هاي موجود در اين گنجينه است كه مربوط به بناي يادبود يك مسجد در ارتفاعات شمال شهر رابر آبادي آبدر اشكان (اشكون) واقع در شهرستان بافت است.
اين كتيبه بر روي قطعه سنگي طبيعي و به خط كوفي اجرا شده و مضمون آن به اين شرح است: امر ببنا هذالمسجد يحيي بن عبدالله بن يوسف في سنته خمسه عشرين و اربع مائه غفرالله له.
كوچكترين سنگ قبر كشف شده در استان كرمان نيز در اين گنجينه نگهداري مي‌شود. اين سنگ با ابعاد ‪ ۲۶‬در ‪ ۲۲‬سانتيمتر و كتيبه آن شامل دو بخش است. يكي نوار حاشيه‌اي و ديگري نوشتار وسط كه در يك كادر قرار گرفته است.
در بين وقف نامه‌هاي سنگي موجود در گنجينه جبليه، كتيبه وقف آتشكده روستاي قناتغستان نيز جالب توجه است.
اين وقف نامه بعد از تخريب آتشكده، توسط كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي استان كرمان به اين سازمان منتقل شد و هم‌اكنون در اين گنجينه نگهداري مي‌شود.
اين وقف نامه مربوط به سال ‪ ۱۲۸۲‬هجري قمري است.

 




منابع
irandeserts.com
tishineh.com
fa.wikipedia.org
 

شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: