آتشکده آذر برزین مهر ریوند

چهارتاقی خانه دیو

آدرس:
این مکان در ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهر سبزوار در ۵ کیلومتری شمال روستای فشتنق از توابع دهستان باشتین حومه شرقی بخش داورزن قرار دارد.
چکیده: آتشکده آذر برزین مهر ریوند

آتشكده ای از دوره پيش از اسلام در توابع شهرستان سبزوار قرار داشته واحتمال ميرود این آتشكده همان آتشكده برزين مهر باشد که يكي از سه آتشكده مهم زرتشتيان به شمار مي آيد .  وجود آتشكده آذر برزين مهر حاكي از اين است كه اين منطقه قبل از اسلام از جايگاه ويژه اي بر خوردار بوده است. محل شهر باستاني كاملا مشخص نيست. اين آتشكده هم اكنون در حوالی ناحيه ريوند قرار دارد. در شاهنامه فردوسي نام اين منطقه به صورت ريونيز آمده است و قدمت آن 5000 سال بيان شده است. وجود اين آتشكده نشان از اهميت اين منطقه در گذشته هاي دور دارد.

آتشکده آذر برزین مهر در شهرستان سبزوار و در ارتفاعات شمالی بخش داورزن و روستای فشتق واقع شده است. بخش داورزن به عنوان دروازه ورودی استان خراسان رضوی از غرب استان در حاشیه محور بین المللی تهران – مشهد و در غرب شهر سبزوار واقع شده است.

مشخصات کلی
نام
آتشکده آذر برزین مهر، ریوند
قدمت
قبل از اسلام
پیشنهادات
آثار و نمونه های مشابه
با کاخ سروستان و قصر شیرین قابل مقایسه می باشد.
پیشنهاد ویژه
در صورت تمایل به داشتن راهنما میتوانید از زوستاییان و اهالی فشتق در روز های جمعه کمک بگیرید.
مسیر دسترسی
آدرس
این مکان در ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهر سبزوار در ۵ کیلومتری شمال روستای فشتنق از توابع دهستان باشتین حومه شرقی بخش داورزن قرار دارد.
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
تردد معلولین با ویلچر
پارکینگ
دستشویی
اقامتگاه
رستوران
بوفه
پوشش شبکه
مزایا و معایب آتشکده آذر برزین مهر ریوند
مزایای آتشکده آذر برزین مهر ریوند
 چشم اندازهای زیبا و طبیعی کوهستان به شرط ایجاد راه مناسب باعث جذب گردشگران و مسافران خواهد شد.
معایب آتشکده آذر برزین مهر ریوند

عدم راه مناسب دسترسی به این بنا علیرغم بازدید زیاد از آن
هیچ گونه تابلو و یا نشانه ای نشانگر مسیر ارتباطی نصب نشده

نزدیکترین جاذبه ها و محل اقامت به آتشکده آذر برزین مهر ریوند
متن کامل: آتشکده آذر برزین مهر ریوند

در میان ارتفاعات شمالی منطقه ای در ۳۰ کیلومتری شمال سبزوار بنای بر جای مانده از یک مجموعه معماری متعلق به دوره باستان قرار دارد. براساس شواهد معماری و کاوش های باستان شناسی این بنا آتشکده ای از دوره قبل از اسلام است و به احتمال یقین آذر بر زین مهر مشهور می باشد. این پدیده معماری مشتمل بر یک چهارطاقی بوده که ورودی آن از جبهه شرقی ایجاد شده و از آن طریق با تالار پیرامون چهارطاقی مرتبط می شود. در چهار کنج بنا چهار گوشواره جهت استقرار گنبدی بر روی قاعده مربع ساخته شده است. این گوشواره ها با کاخ سروستان و قصر شیرین قابل مقایسه می باشند.

آتشکده آذر برزین مهر به عنوان  سومین آتشکده و مخصوص کشاورزان در دوران باستان بنا شده و حتی یکی از روستاهای نزدیک این آتشکده به نام " مهر "  نیز نام خود را از این آتشکده گرفته است.

این آتشکده به لحاظ قرار گرفتن در دامنه کوه و واقع شدن در دل طبیعت بکر و زیبا می تواند زمینه ای مناسب برای جذب گردشگران و مسافران را فراهم آورد . عبور محور بین المللی تهران – مشهد از بخش داورزن و نزدیکی این محور با این اثر تاریخی  باعث شده تا کسانی که از وجود این بنای باستانی آگاه هستند برای بازدید از آن راه مالرو آن را طی کنند.

حضور گروههای مختلف باستان شناسی و مشتاقان این اثر که از کشورهای خارجی همچون لهستان در بخش حضور یافته بودند عمق توجه آنان را به آثار پیشینیان ما را نشان می دهد. با اعتبار اختصاص یافته از محل اعتبارات اضطراری و همکاری دو هیات باستان شناسی ایرانی و لهستانی سازه های این بنا تثبیت و مقاوم سازی شده است.
بنا به اظهارات رییس اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان سبزوار،  باتوجه به راه نامناسب ارتباطی این اثر تاریخی و حجیم بودن تابلو ، بردن ونصب تابلو در محل اثر تاحدودی  غیر ممکن است .

قدمت این اثر باعث شده تا مردم این منطقه از آن به عنوان خانه دیو یاد کنند.

موقعیت مکانی
چهارتاقی خانه دیو مشهور به آتشکده آذربرزین مهر در ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهر سبزوار در ۵ کیلومتری شمال روستای فشتنق از توابع دهستان باشتین حومه شرقی بخش داورزن  قرار دارد.
مختصات چهارتاقی عبارت است از ۳۶ درجه و ۲۰ دقیقه شمای ، ۵۷ درجه و ۲۱ دقیقه شرقی و محور بنا با چهار جهت اصلی به اندازه ۲۲ درجه میل غربی دارد. این آتشکده در دره کوه یوز پلنگ که آبشار زیبایی دارد و یکی از زیستگا ههای یوز ایرانی است قرار گرفته و آتشکده در اراضی متعلق به روستای فشتنق که کوهستانیست قرار گرفته است.

جهت دسترسی به چهارتاقی خانه دیو می بایست از روستای فشتنق نزدیک ترین آبادی به چهارتاقی مسیر طولانی و صعب العبور کوهستانی را به مدت ۴۵ دقیقه پیمود. این آتشکده درفاصله 5 کیلومتری شمال غرب روستای فشتنق - در روی تپه ی سنگلاخی به ارتفاع تقریبی 200 متر که بسیار صعب العبور است وتا حدود 20 سال پیش راه پلکانی زیبایی در یک سمت ان قرار داشت که به پایین رود خانه میرسید که الان به کلی از بین رفته است -  قرار دارد. این تپه در دره ی بزرگی به نام دره ی کوه یوز پلنگ قرار گرفته که رودخانه ریوند از انجا میگذرد. در ضمن در صورت تمایل به داشتن راهنما میتوانید از زوستاییان  و اهالی فشتق در روز های جمعه کمک بگیرید.




منابع
gardeshgariiran.ir
nasimerivand.ir
beyhaq.com
irandeserts.com
neyestane.com

reyvand ( عضو سایت )
1396-02-08 12:17
1
درود
از «سایت گردشگری تریپ یار» که اطلاعات خوبی را درباره جاذبه‌های و امکانات گردشگری مناطق مختلف ایران منتشر می‌نماید سپاسگزاری می‌نمایم.
درباره این مطلب ( آتشکده آذر برزین مهر) چند نکته را قابل ذکر می دانم که در زیر خدمتتان تقدیم می‌گردد.

1. تصویرها و توضیحات بالا مربوط به چهارطاقی خانه دیو است که در شهرستان داورزن قرار دارد و این شهرستان در غرب شهرستان سبزوار قرار گرفته است. در ابتدای متن آمده است: «آتشكده ای از دوره پيش از اسلام در توابع شهرستان سبزوار قرار داشته» درباره این جمله، باید به این نکته توجه داشت که اصلا آیا در دوران قبل از اسلام، شهرستانی به نام شهرستان یا شهری به نام سبزوار وجود داشته است. در متون دینی زرتشتی و متون پیش از اسلام مانند کتاب «اوستا»، «بندهش» و «گزیده‌های زادسپرم»، مکان آذر برزین مهر بر روی کوهی به نام «ریوند» که در خراسان و در نزدیکی دریاچه‌ای به نام «سوور» که در سرزمین ابرشهر و بر روی کوه توس قرار داشته، ذکر شده است. اما اینکه آتشکده آذر برزین مهر از توابع شهرستان سبزوار بوده، حرف کاملا بدیع و جدیدی است که بر روی آن بحث زیاد است.

2. همچنین نوشته شده است : « اين آتشكده هم اكنون در حوالی ناحيه ريوند قرار دارد. در شاهنامه فردوسي نام اين منطقه به صورت ريونيز آمده است». اگر جغرافیای تاریخی منطقه شهرستان سبزوار و داورزن را بررسی نماییم تا تقریبا دوره قاجاریه هیچ خبری از منطقه یا نقطه‌ای به نام ریوند نیست حتی در «تاریخ بیهق» ابوالحسن بیهقی که مهم‌ترین و اساس جغرافیای تاریخی بیهق (یعنی داورزن و سبزوار قدیم) است حتی یک جمله که اثبات نماید منطقه‌ یا نقطه‌ای به نام ریوند در این ناحیه وجود داشته است نیست. همچنین اگر بخواهیم شاهنامه فردوسی را ملاک مکان آذر برزین مهر قرار دهیم. فردوسی بزرگ در شاهنامه چنین نوشته است: «نخست آذر مهر برزین نهاد/ به کشمر نگر تا چه آیین نهاد - یکی سرو آزاده بود از بهشت / به پیش در آذر آن سرو را بکشت». یعنی فردوسی حکیم، صریحا می‌گوید: آتشکده آذر برزین مهر در منطقه ای به نام کشمر قرار دارد که در جلوی آن سرو معروف زرتشت کاشته شده است و شما اگر به تاریخ بیهق ابوالحسن بیهقی مراجعه نمایید حداقل یک صفحه مطلب درباره این سرو که توسط زرتشت پیامبر کاشته شده و در سبزوار و داورزن کنونی نیز قرار نداشته، آمده است. کشمر روستایی است در شهرستان بردسکن کنونی که در سنوات قدیم تر از توابع شهرستان کاشمر بوده است.

3. مقاله‌های علمی-پژوهشی زیادی درباره عدم انطباق چهارخانه دیو با آذر برزین مهر کار و منتشر شده است که از مهم‌ترین آنها به زبان فارسی می‌توان به مقاله دکتر علی اشرف صادقی و دکتر احمدرضا سالم اشاره نمود. و جالب اینجاست که حتی یک مقاله علمی پژوهشی وجود ندارد که تمام نظریات منتقد را رد کند و چهارطاقی خانه دیور را به عنوان آذر برزین مهر ثابت نماید. آیا این، سوال‌برانگیز نیست که چرا با وجود این همه انتقادات درباره این موضوع، بجای کار علمی و پژوهشی، به منتشر کردن نوشته‌های بدون سند و مدرک یا با منابع ضعیف و حاشیه رفتن های نامرتبط به اصل موضوع، در وبلاگ‌ها و سایت‌های اینترنتی، پرداخته می‌شود؟!

اگر آذر برین مهر یک موضوع تاریخی و یک موجودیت باستان‌شناسی است هم تاریخ و هم باستان‌شناسی، روش علمی دارد به روش علمی باید اثبات شود که چهارطاقی خانه دیو همان آذر برزین مهر است و در غیر این صورت، آیا این رویه به معنای ضایع کردن حقوق مناطق دیگری مثل بردسکن، کاشمر، نیشابور، چناران و ... که هر کدام استدلالاتی درباره محل آذر برزین مهر دارند نیست؟!

در صورتی که این امکان فراهم گردد که انتقادات مرتبط با ادعای مطرح شده درباه محل آذربرزین مهر در مطلب بالا، در متن اصلی مطلب، منتشر گردد، بنده آمادگی دارم نکته‌های گفته شده را با ذکر منابع درجه یک تاریخی و همچنین منابع پژوهشی که توسط نویسندگان معتبر و توسط ناشران معتبر و شناخته شده، نوشته و منتشر شده است ارائه نمایم. با سپاس فراوان
شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: