باسکرویل شهید آمریکایی جنبش مشروطه ایران

آدرس:
آذربایجان شرقی، تبریز، تقاطع خیابان شریعتی جنوبی و بزرگراه آزادی، گورستان ارامنه
چکیده: باسکرویل شهید آمریکایی جنبش مشروطه ایران

در جایی از گورستان ارامنه تبریز، جوانی به خاک سپرده شده که گرچه نشان مزارش زیر چرخ دنده‌های زمان و در سکوت دنیای مردگان از میان رفته اما خاطره جان فشانی‌اش در راه آزادی ایرانیان نه چیزی است که از صحیفه تاریخ  این سرزمین محو شود. داستان این جوان به صد و دو سال پیش بازمی‌گردد، به روزهای دهشتناک و دلهره آور تبریزدر دوران مبارزات مشروطه خواهی.

باسْکِرْویل،هاواردسی، معلم مدرسه امریکایی تبریز و از مبارزان نهضت مشروطیت ایران بود. وی در دوره حصر تبریز و کشتار مردم این شهر توسط سلطنت طلبان و قزاقان، به جانبداری از مشروطه خواهان، کنسول آمریکا را ترک کرد و به صف مبارزان مشروطه پیوست. باسکرویل فرمانده فوج نجات بود و فرماندهی 150 سرباز را برعهده گرفت که وظیفه‌شان دفاع از استحکامات شهرتبریز در مقابل نیروهای دولتی بود. پس از 3 هفته در 19 آوریل 1909 (30 فروردین 1288) زمانی که در حال رهبری ماموریتی برای شکستن محاصره نیروهای سلطنتی و آوردن غذا به دورن شهر بود، گلوله‌ای به قلبش اصابت کرد و در دم جان سپرد. در آن زمان 24 سال و 9 روز داشت.
در حال حاضر، برخی از علاقه‌مندان ناشناس به‌طور متناوب سنگ مزار وی را در گورستان ارامنهٔ تبریز با گل‌های زرد و تازه تزیین می‌کنند.

مشخصات کلی
نام
باسکرویل، شهید آمریکایی جنبش مشروطه ایران
قدمت
دوره قاجار
پیشنهادات
فعالیت مناسب برای یک روز بارانی؟
مسیر دسترسی
آدرس
آذربایجان شرقی، تبریز، تقاطع خیابان شریعتی جنوبی و بزرگراه آزادی، گورستان ارامنه
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
سرویس بهداشتی
بوفه
رستوران
اقامتگاه
متن کامل: باسکرویل شهید آمریکایی جنبش مشروطه ایران

هُوارد کانْکْلین باسْکِرْویل (بَسْکِرْویل) (به انگلیسی: Howard Conklin Baskerville) (زادهٔ ۱۰ آوریل ۱۸۸۵ در پلت شمالی، نبراسکا، ایالات متحدهٔ آمریکا؛ درگذشتهٔ ۱۹ آوریل ۱۹۰۹ در تبریز، ایران) معلم آمریکاییِ مدرسهٔ مموریال در تبریز بود که در جریان جنبش مشروطه و تلاش برای شکستن محاصرهٔ تبریز در این شهر کشته شد. از او اغلب به عنوان «لافایتِ آمریکاییِ ایران» و «شهیدِ آمریکاییِ جنبشِ مشروطهٔ ایران» یاد می‌شود.

بَسکرویل در سال ۱۹۰۳ وارد دانشگاه پرینستون شد.او در سال ۱۹۰۷ از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد و به مشت‌زنی و اسب‌سواری علاقه داشت. پس از فراغت از تحصیل، او طی نامه‌ای به هیئت میسیونرهای پرسبیتری اعزامی به خارج از کشور، درخواست اعزام به خارج از آمریکا به‌منظور کسب تجربه در یک زبان و فرهنگ جدید را کرد که درنهایت این هیئت، او را برای دو سال تدریس در تبریز انتخاب کرد.

هوارد باسکرویل، در پاییز ۱۹۰۷ جهت تدریس تاریخ به تبریز آمد. ورود او به ایران مقارن با دوره‌ای بود که محمدعلی‌شاه در تهران مجلس را به توپ بسته و اساس مشروطه را برچیده و دورهٔ استبداد صغیر را در ایران حاکم کرد. در همان دوران، مردم تبریز به رهبری ستارخان و باقرخان برای اعادهٔ مشروطیت به پا خاسته و به دنبال آن، نیروهای طرفدار شاه، اقدام به محاصرهٔ تبریز کردند. پس از ۱۱ ماه محاصره و بر اثر کمبود دارو و غذا، دسته‌ای در تبریز به نام فوج نجات به رهبری باسکرویل، برای شکستن محاصره تشکیل شد. باسکرویل، که دورهٔ سربازی را در آمریکا دیده بود، به قول خودش به‌جای نقالیِ تاریخِ مُردگان، تصمیم گرفت مشق نظامی به جوانان تبریز بیاموزد. در همین ایام، مرگ سیدحسن شریف‌زاده، دوست و یار نزدیک باسکرویل، چنان او را منقلب کرد که در جواب همسر کنسول آمریکا در تبریز، که از او خواسته بود از صف مشروطه‌خواهان جدا شود، ضمن پس‌دادن پاسپورتش گفت:

تنها فرق من با این مردم، زادگاهم است، و این فرق بزرگی نیست.

در جریان نبردی که در شام غازانِ تبریز بین گروه فوج نجات به رهبری باسکرویل و محاصره‌کنندگان به وقوع پیوست، باسکرویل بر اثر گلوله‌ای که به سینه‌اش اصابت کرد، کشته شد. پس از مرگ وی، مراسم تشییع جنازه‌ای با حضور گستردهٔ مردم در گورستان آمریکایی تبریز برگزار شد که به گفتهٔ «آلبرت چارلز راتیسلاو»، کنسول وقتِ انگلیس در تبریز، مراسمی بسیار تأثیرگذار بود. چندی بعد، ستارخان، تفنگ باسکرویل را که در هنگام کشته‌شدن در دست داشت، با حک‌کردن نام و تاریخ کشته‌شدنش در پرچم ایران پیچیده و برای خانواده‌اش در آمریکا فرستاد.

در سال 2005 محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت ایران از تندیس باسکرویل در خانه مشروطیت تبریز پرده برداشت. شخصی هنوز بر مزارش در تبریز گل‌های رز زرد و تازه قرار می‌دهد.
عده‌ای در آمریکا پیشنهاد کرده‌اند، ۱۹ آوریل، سالروز کشته‌شدن هوارد باسکرویل را به‌عنوان «روز دوستی ایرانیان و آمریکایی‌ها» بنامند.
 




موقعیت مکان آرامگاه
در خیابان شریعتی تبریز یا همان شهناز قدیم، گورستانی وجود دارد به نام گورستان ارامنه. گورستان آسوری یا گورستان ارامنهٔ تبریز یا گورستان آمریکایی‌ها گورستانی است که در تقاطع بلوار مشروطه (امامیه) و بزرگراه آزادی، در انتهای محله لیلاوای تبریز واقع شده است. این گورستان، باغ بزرگی است که در آن درگذشتگان آسوری و نیز اموات آمریکاییان پروتستان ساکن تبریز در آن دفن می‌شدند.
 آنچه به این گورستان ارزش و اهمیت تاریخ داده، وجود آرامگاه هوارد باسکرویل، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز است که در جریان جنبش مشروطه، کشته شد. نای یادبود شهدای ارمنی خوی نیز که در سال ۱۹۱۸ توسط امپراتوری عثمانی کشته شدند، در این گورستان قرار گرفته‌است.

در سال 1338 مراسم یادبودی برای هوارد باسکرویل در مدرسۀ موریال تبریز که خود او در آنجا تدریس می کرد برگزار شد. چند ماه قبل از این مراسم .سنگ قبر باسکرویل توسط یکی از مجاهدان آذربایجانی به نام مرحوم مهدوی تعمیر و مرمت شده بود. پس مطمئناً سنگ قبر با سنگ قبری که قبلاً بود فرق خواهد داشت.
نشانۀ دیگری هم از سنگ قبر وجود دارد. این نشانۀ همان شعر معروف عارف قزوینی است که در روی قبر حک شده است.
ای محترم مدافع حریت عباد ای قائد شجیع و هوادار عدل و داد
کردی پی سعادت ایران فدای جان پاینده باد نام تو روح تو باد شاد
این شعر را خود عارف قزوینی در سال 1302 در مزار هوارد باسکرویل سروده بود.
 



منابع
fa.wikipedia.org
jadidonline.com
aftabnews.ir
wikifeqh.ir

ایرانی (کاربر عضو نشده)
1398-04-18 13:25
1
روحت شاد سرباز
یادت همواره در قلبها پاینده خواهد بود
شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: