قلعه بمپور

مهمترین قلعه سیستان بلوچستان

آدرس:
سیستان و بلوچستان، ۲۲ کیلومتری غرب ایرانشهر، یک کیلومتری شمال شهر بمپور
چکیده: قلعه بمپور

قلعه بمپور یکی از قلعه‌ های نظامی مهم آسیا است که در ۲۴ کیلومتری غرب ایرانشهر، در بخش بمپور و در یک کیلومتری شمال شهر بمپور قرار دارد و بر روی یک تپه مصنوعی بلند به ارتفاع ۸۰ مترقرار گرفته است که بهترین زمان بازدید از آن، فصل پاییز و زمستان است. قلعه بمپور در گذشته، استوارترین پناهگاه به شمار می‌ آمده و زمانی بسیار طولانی مرکز حکومت کرمان و بلوچستان بوده است. بنابر پژوهش‌ های باستان‌ شناسان، قدمت اولیه این قلعه به دوره اولیه تاریخ برمیگردد و در دوران اشکانی و ساسانی نیز مورد استفاده بوده است.

مشخصات کلی
نام
قلعه بمپور
وجه تسمیه
نام باستانی این محل بن پهل بوده که با گذشت زمان به بن فهل، بن فول، بن‌فور، بن‌پور، و به بم پور (Bompour) تغییر نام پیدا کرده است.
قدمت
دوران اولیه تاریخ
بازسازی
دوره ساسانی
پیشنهادات
بهترین زمان بازدید
فصول پاییز و زمستان و ابتدای فصل بهار
آثار و نمونه های مشابه
قلعه دختر کرمان و قلعه بم
نزدیکترین جاذبه های گردشگری
غار لادیز
مسیر دسترسی
آدرس
سیستان و بلوچستان، ۲۲ کیلومتری غرب ایرانشهر، یک کیلومتری شمال شهر بمپور
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
رستوران
پوشش شبکه
از قلعه بمپور کجا بریم؟
متن کامل: قلعه بمپور

استان سیستان و بلوچستان بخشی از سرزمین كهن ماست كه مجموعه‌ای از یادمان‌های مادی و معنوی تاریخی این مرز و بوم را از دورترین دوران تاكنون در سینه خود حفظ كرده است. در بیش‌تر منابع ادبی و تاریخی نیز از سیستان و بلوچستان یاد شده است.

بمپور در 22 كیلومتری غرب ایرانشهر قرار گرفته و رودخانه با اهمیت بمپور كه ازكوه‌های شمال‌شرقی ایرانشهر سرچشمه می‌گیرد، از جنوب بمپور به طرف غرب جریان می یابد و در انتها به هامون جازموریان می‌ریزد.
بمپور ناحیه‌ی جلگه‌ای‌ست كه 510 متر ازسطح دریا ارتفاع دارد و ارتفاعاتی در حدود 1700 متر زمــــین‌های جنوبی آن را پوشانده است. آب و هوای آن به طور كلی گرم و نسبتا مرطوب است که از مراكز عمده‌ صادرات خرما، تره بار و غلات محسوب می‌ شود.
بمپور از چندین آبادی به هم پیوسته تشكیل شده است. از قدمت این شهر اطلاع دقیقی در دست نیست.

قلعه بمپور
قلعه بمپور ایرانشهر در شمال شهر بمپور واقع شده و این قلعه معروفترین و در عین حال مهمترین قلعه در سراسر بلوچستان محسوب می شود که بر فراز تپه ای مصنوعی در استان سیستان و بلوچستان ساخته شده است. قلعه بمپور یکی از قلعه‌ های نظامی مهم کشور است که در ۲۲ کیلومتری غرب ایرانشهر و یک کیلومتری شمال شهر بمپور در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد.
این قلعه بر روی یک تپه مصنوعی به ارتفاع ۸۰ متر واقع شده و به لحاظ همین موقعیت استراتژیک می‌ توانسته در مقابل هجوم بزرگ‌ ترین قشون نظامی نیز مقاومت نماید.
شباهت بنای قلعه بمپور با بناهای دوره ساسانی منطقه از جمله قلعه دختر کرمان و قلعه بم نشان می دهد که تاریخ این قلعه به دوره ساسانی نیز میرسد.
قلعه بمپور علاوه بر برخورداری از موقعیت استراتژیک، تنها حدود ۲ کیلومتر با رودخانه بمپور فاصله دارد که این امر موقعیت جالب توجهی به آن بخشیده است.
اگرچه مردم بلوچستان بر این باورند که این قلعه توسط نادر شاه افشار ساخته شده و با وجود این که نادرشاه اجازه ساخت قلعه‌ ای را در منطقه بمپور به نصیرخان براهویی داد، اما بنای قلعه بمپور بسیار کهن‌ تر از آن است. گفتنی است در سال ۱۹۶۰ میلادی، یک دیرینه‌ شناس انگلیسی بخشی از سراشیبی تپه زیر قلعه بمپور را مورد کاوش قرار داد و آثاری از دوران آغازین تاریخ بدست آورد.

وجه تسمیه
در برخی از افسانه‌های محلی بمپور را مربوط به بهمن (پسر اسفندیار) می‌دانند که اول بهمن پور بوده و به مرور زمان به بمپور تبدیل گشته است و همچنین بر طبق اظهار نظر بسیاری از فضلای ایران و به استناد کتب تاریخی در قدیم الایام این محل را بن پهل می‌نامیده‌اند که به معنی شهر آخر است و با بررسی آثار مکتوب گذشتگان نام باستانی این محل بن پهل بوده که با گذشت زمان به بن فهل، بن فول، بن‌فور، بن‌پور، و به بم پور (Bompour) تغییر نام پیدا کرده است که امروزه فارسی زبانان به اشتباه آن را بم‌پور(bam pour) می‌خوانند.

مشخصات معماری
خصوصيات معمارى: مصالح بكار رفته در اين قلعه خشت‏خام و گل رس بوده كه برروى يك تپه مصنوعى احداث شده است ديوارهاى غربى و شرقى در هر رأس داراى برجهاى استوانه‏اى مى‏باشند. از چهار برجك ديده‏بانى تنها دو برجك آن به ارتفاع 2 متر باقى مانده‏اند. در داخل قلعه يك رديف از اتاقهاى چسبيده به ديوار قلعه براى امور مختلف در نظر گرفته شده‏اند. يك حلقه چاه نيز در درون قلعه وجود دارد ارتفاع تپه مصنوعى كه قلعه روى آن قرار گرفته 80 متر است.

قلعه از سه قسمت تشكيل شده است: 1- قسمت انتهايى كه از ديوارهاى اصلى و درب‏هاى ورودى و خروجى و چند عدد برج و بارو براى حفاظت قلعه تشكيل شده است.2- قسمت وسط كه محل خانه‏هاى مسكونى بوده و داراى برج و بارو نيز بوده است.3- قسمت فوقانى كه ويژه فرماندهان و حاكم قلعه بوده و بيشترين نقش ديده‏بانى از برج و باروهاى اين قسمت به دليل ارتفاع زياد صورت مى‏گرفته است. در محوطه قسمت فوقانى چاهى عميق ديده مى‏شود كه اكنون پس از گذشت چندين سال پر نشده است. در گذشته در داخل چاه يك محوطه سنگ فرش بوده كه داراى سوراخى براى عبور نيروهاى قلعه در هنگام محاصره قلعه توسط دشمنان به خارج بوده است كه در حال حاضر بعلت حركت شن‏هاى روان و گذشت زمان مسدود شده، اما چاه به قوت خود باقى است. ديوارهاى شرقى و غربى آن داراى فاصله زيادى از هم مى‏باشند و در سمت جنوب به يكديگر نزديكتر هستند و ضلع جنوبى در واقع كوچكترين ضلع قلعه است. هر طرف داراى برجى استوانه‏اى بوده كه روى هم ده برج بوده‏اند. بزرگترين برج قطرش به هشت قدم مى‏رسد و توپ در اين مكان قرار داشته است. ديوار اصلى همه اطاقها را در بر گرفته است. در صحن حياط جنوبى يك رديف اطاق و بالاتر از ديوار خراب شده، چندين اطاق وجود دارد. در قسمت بالا كه ارگ ناميده مى‏شود چندين اطاق بصورت رديفى در كنار يكديگر قرار دارند و با پنجره‏هايى به خارج احاطه دارند.

قلعه بمپور از نظر ارتفاع به دو قسمت تقسيم مى‏شود:
1- صحن پايين كه محل درب ورودى است و در جانب شرقى قرار دارد و چندين برج آن را دربر گرفته ‏اند. در جنب درب ورودى چندين اطاق جلب نظر مى‏كنند. داخل صحن پايين يك محوطه زيرزمينى ديده مى‏شود كه دهانه‏اش شبيه به چاه است كه احتمالاً از راه اين چاه كه به بيرون وصل بوده در مواقع ضرورى استفاده مى‏كرده ‏اند.

2- قسمت فوقانى قلعه كه محل زندگى حاكم، فرماندهان و مقربان بوده است كه از صحن پايين بلندتر بوده و ديده‏بانى از اين نقطه بر روى يك برج گرد صورت مى‏گرفته است اين قسمت بر تمام اطراف اشراف دارد. ديوارها و برج‏ها داراى سوراخهايى بوده‏اند كه از اين محلها به سمت دشمن تيراندازى مى‏كرده ‏اند.

قلعه بمپور در زمان های مختلف مورد تهدید و تخریب قرار گرفته و آسیب هایی به آن وارد شده ولی قلعه بمپور با توجه به حوادث مختلف همچنان استوار و با صلابت پابرجا در ایرانشهر ایستاده است.
این قلعه در زمان فرمانروایی سلجوقیان مورد استفاده بوده و بارها در زمان‌های مختلف به ویژه در دوره قاجاریه محاصره و به توپ بسته شد. در سال ۱۲۵۷ با شورش آقاخان محلاتی و حمایت محمد علی خان (حاکم بمپور)، حبیب‌ الله خان شاهسون (امیر توپخانه ارتش قاجار) به این قلعه یورش برد که این امر صدمات جدی به قلعه وارد نمود اما کاملاً ویران نشد. در سال ۱۳۰۷ خورشیدی نیز یک نیروی نظامی به سرکردگی سر تیپ امان‌ الله خان جهانبانی قلعه را به توپ بست و این قلعه تاریخی را به ویرانه‌ ای مبدل ساخت.
 




منابع:
citypedia.ir
fa.wikipedia.org
irandeserts.com
tishineh.com
cloob.com

جاذبه‌های گردشگری شهر ایرانشهر

هتل های شهر ایرانشهر

هتلی ثبت نشده است.
شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: