قنات قصبه گناباد

بزرگ‌ ترین و قدیمی‌ ترین قنات جهان

آدرس:
استان خراسان رضوی، شهرستان گناباد. مظهر این قنات در خیابان ناصر خسرو شهر گناباد قرار دارد.
چکیده: قنات قصبه گناباد

قنات قصبه گناباد به لحاظ موقعیت و قدمت آن یکی از بهترین مکان‌های گردشگری این شهر محسوب می‌شود و هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب می‌کند. مظهر این قنات در خیابان ناصر خسرو شهر گناباد قرار دارد. قنات قصبه بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین قنات جهان مربوط به ۲۵۰۰  تا ۲۷۰۰ سال پیش و تنها اثر پیشنهاد شدهٔ خراسان بزرگ به سازمان جهانی یونسکو برای ثبت است که در شهر گناباد در جنوب خراسان رضوی واقع شده است.

قنات قصبه گناباد در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۹۶۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود. در تیر ماه سال 1395 پرونده‌ «11 قنات ایرانی»، به عنوان دومین پرونده‌ زنجیره‌ای ایران در  فهرست میراث تاریخی – فرهنگی یونسکو بررسی شد و به ثبت رسید. بدین ترتیب قنات قصبه نیز به ثبت جهانی رسید.

مشخصات کلی
نام
قنات قصبه، گناباد
قدمت
دوره هخامنشی
ویژگی خاص
بزرگ‌ ترین و قدیمی‌ ترین قنات جهان
میراث جهانی یونسکو
پیشنهادات
نزدیکترین جاذبه های گردشگری
روستای ریاب
مسیر دسترسی
آدرس
استان خراسان رضوی، شهرستان گناباد. مظهر این قنات در خیابان ناصر خسرو شهر گناباد قرار دارد.
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
اقامتگاه
رستوران
بوفه
پوشش شبکه
از قنات قصبه گناباد کجا بریم؟
متن کامل: قنات قصبه گناباد

قناتهای گناباد به دو گروه كوهستانی و دشت تقسیم می شوند . قناتهای كوهستانی گناباد كه معمولاً در میان دره های شیب دار حفر شده اند از آب باران و برف تغذیه می شوند . میزان آبدهی آنها بین 1 تا 25 لیتر در ثانیه است .طول این قناتها بین 50 تا 500 متر و مادر چاه آنها از 3 تا 20 متر عمق دارد ، اما قنوات دشت كه در زمینهای نسبتاً هموار حفر شده اند باید در مسیری طولانی پیش روند تا به سفره آبهای زیر زمینی برسند بنا بر این دارای چنان عظمتی هستند كه گویی از حیطه توانایی بشر خارجند .

قنات قصبه عظیم ترین قنات گناباد و شاید یكی از عجایب تاریخ تمدن بشر باشد كه از گذشته های دور توجه بسیاری را به خود جلب نموده است . ((ناصر خسرو عمق چاه قنات را هفتصد گز و طول آن را چهار فرسنگ ذكر كرده است و گفته : آن قنات را كیخسرو فرموده است كردن)) قنات قصبه گناباد از میانه اراضی كوی شرقی گناباد (قصبه شهر سابق) در سمت جنوب غربی از محلی معروف به ((برج علی ضامن)) از داخل رسوبهای ریزدانه آغاز شده و بطول كلی 33133متر در یك رشته اصلی ((قصبه)) و چهار رشته منشعب از آن به نامهای : دولاب كهنه ، دولاب نو ، رشته فرعی اول قصبه ، رشته فرعی دوم می باشد رشته اصلی قصبه 13135 متر طول دارد و در امتداد دره پر آب خانیك حفر شده كه عمق مادر چاه آن بیش از 200 متر است . قلعه سفالهای پراكنده در اطراف دهانه چاههای این رشته حاكی از این است كه رشته قصبه در واقع كانال اولیه اصلی قنات گناباد بوده ، كه در زمان هخامنشیان حفر گردیده و به دنبال آن رشته های دیگر قنات در مواقع خشكسالی حفر شده است.ریزش پی در پی قنات ، پشتیبان را به یافتن راه چاره ای ترغیب كرد . آنها چاره را در این دیدند كه در فاصله 683 متری ، قنات را به دو شاخه تقسیم كنند تا در صورت ریزش و بسته شدن یكی از كانالها آب از كانال دیگر خارج شده و در داخل انباشته نگردد.

چاههای قنات قصبه بر دو نوعند : 1- چاههای كم عمق و عمودی 2- چاههای عمیق و پله ای
به این معنی كه ابتدا حدود هفتاد تا یكصد متری چاه عمودی حفر می شده و سپس با زاویه ای قائمه در كف آن كانالی افقی و بلند هوا، به سمت مسیر قنات بطول 3 تا 5 متر حفر می گردیده  و مقنی به تعداد هر چاه چرخی در انتها كانالهای افقی و برفراز چاههای عمودی استوار می كرده است . خاك ارسال شده از عمق را كارگران از طنابی دیگر می بسته اند و این نوع چاهها به دو منظور حفر می شده اند ، یكی اینكه در موقع حمله و هجوم دشمن نتوانند قنات را كور كند چون در نهایت جلو كانالهای افقی بسته می شد و دیگر اینكه از وزن طناب بكاهند ، زیرا اگر مثلاً در چاه 300متری بخواهند از یك ریسمان و یك چرخ استفاده كنند وزن طناب خیس شده به حدود یك تن خواهد رسید . در مجموع قنات قصبه با طول 33 كیلومتر دارای 408 حلقه بوده كه عمق مادر چاه آن 300 متر می باشد كه 28 متر آب روی هم انباشته دارد ، دارای دو شعبه اصلی و 5 شاخه فرعی است كه از مجموع این كانالها 60% آن مسدود می باشد و میزان آبدهی آن از 40% موجود 150 لیتر در ثانیه می باشد .
 




منابع

اداره میراث فرهنگی شهرستان گناباد
gonapa.ir
fa.wikipedia.org
tishineh.com

جاذبه‌های گردشگری شهر گناباد

هتل های شهر گناباد

هتلی ثبت نشده است.
شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: