مسجد جامع تون

آدرس:
خراسان جنوبی، فردوس، نزدیکی دروازه قائن
چکیده: مسجد جامع تون

مسجد جامع تون، که امروزه بیشتر مسجد جامع قدیم نامیده می ‌شود، از نقاط دیدنی شهر فردوس است که در محوطهٔ باستانی تون در جنوب غربی این شهر قرار دارد. مسجد جامع تون از نظر معماری و تزئینات کم نظیر است و دارای تزئینات آجری است. این بنا در دوره های قبل دارای ستون هایی بسیار قطور بوده است.
مسجد جامع تون متعلق به دوره سلجوقیان است و نخستین باری که از آن در کتب تاریخی یاد شده، در احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم مقدسی متعلق به نیمهٔ دوم قرن چهارم هجری است.

این مسجد با شمارهٔ ۱۲۲۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌ است.

مشخصات کلی
نام
مسجد جامع تون
وجه تسمیه
تون نام قدیم شهر فردوس بود.
قدمت
هزار سال
بازسازی
دوره صفوی
سازنده
ساخت شبستان را به ملااکبر تونی که از پارسایان زمان خود بوده، نسبت داده اند.
سبک معماری
دو ایوانی سبک خراسان
ویژگی خاص
استفاده از مرمر برای بازتاباندن نور به داخل مسجد
پیشنهادات
بخش های مهم برای بازدید
دو گنبدخانه پیرامون ایوان و رواق اطراف مسجد
نزدیکترین جاذبه های گردشگری
امامزادگان سلطان محمد و سلطان ابراهیم، بوستان گردشگری تون، مجموعه تاریخی کوشک
مسیر دسترسی
آدرس
خراسان جنوبی، فردوس، نزدیکی دروازه قائن
امکانات
دسترسی به وسایل نقلیه
پوشش شبکه
از مسجد جامع تون کجا بریم؟
متن کامل: مسجد جامع تون

مسجدی که امروزه به یادگار مانده، از مساجد دو ایوانی سبک خراسانی است که ایوان شرقی و پایاب مسجد در زلزله ‌ای مهیب در اوایل دوره صفویه فرو ریخت و به جز ایوان قبله و گنبد خانه ‌های طرفین آن، سه ضلع دیگر در دوره صفوی با کمی عقب‌ نشینی از هر ضلع، مجدداً بازسازی شده ‌اند.

معماری و تزئینات آجرنمای ایوان غربی آن مربوط به قرن پنجم و ششم هجری قمری و دوره سلجوقی است و در جبهه شرقی آن، در اوایل دورهٔ قاجار شبستانی به نام شبستان آخوند ملااکبر ساخته شده‌ است. این شبستان دارای صد ستون قطور بوده که در زمین ‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ به کلی تخریب شده است.

ایوان این مسجد ۱۶ متر ارتفاع دارد و پوشش آن طاق و تویزه است که از ویژگیهای سبک معماری خراسانی است. آجرنمای تزئینی این ایوان، تکرار یک شکل هندسی در قالب‌ های ۶۰ در ۶۰ سانتیمتر است. در فضاهای خالی این نمای آجری، قطعات کاشی جای داشته که امروزه به جز ۳ یا ۴ قطعه (آن هم به طور نا منظم)، هیچ اثری از کاشی ‌ها دیده نمی ‌شود. در نمای پوشش داخلی ایوان، آثاری از نقاشی بر روی گچ مشاهده میگردد.

در قسمتی دیگر از این مسجد بخش زمستانی آن قابل مشاهده است که شبستان بزرگ با ستون ‌هایی به قطر دو متر است؛  صد ستون، سقف سنگین گلی این شبستان را نگه داشته‌ اند. برای استفاده از نور، سنگ‌ های مرمر شفافی که مانند شیشه نور را به داخل بنا می ‌تابانند، بین ستون‌ ها در سقف شبستان نصب شده‌ اند. این نوع معماری، فقط مختص این مسجد است.

شهر فردوس مرکز شهرستان فردوس، در استان خراسان جنوبی است. این شهر در فاصله ۳۴۵ کیلومتری جنوب مشهد و ۱۹۵ کیلومتری شمال غربی بیرجند و در مسیر محور اصلی ارتباطی استان ‌های یزد، کرمان، اصفهان، بوشهر، هرمزگان و فارس به مشهد واقع شده است. فردوس که تا ۱۳۰۸، تون نامیده می ‌شده، امروزه به خاطر انار و زعفران مرغوب شناخته شده ‌است.

 

منابع:
fa.wikipedia.org
shabestan.ir
iranplanner.com
mag.chandpar.com
gardeshname.shazdemosafer.com

شما هم می توانید در این مورد نظر دهید: